Skip navigation

«A Decent Factory: Nokia in China» («Ένα ευπρεπές εργοστάσιο: η Nokia στην Κίνα») τιτλοφορείται η 90λεπτη ταινία-ντοκιμαντέρ (παραγωγής 2004) του Γάλλου σκηνοθέτη Thomas Balmès η οποία παρουσιάζει την καθιερωμένη, πλέον, και άκρως προσοδοφόρα πρακτική των δυτικών επιχειρηματικών κολοσσών (και όχι μόνο αυτών): μεταφορά (μεγάλου μέρους ή του συνόλου) των παραγωγικών μονάδων σε «τριτοκοσμικές» χώρες, εξασφαλίζοντας έτσι το χαμηλότερο δυνατό κόστος παραγωγής (εντατικότατη, εξαντλητική, κακοπληρωμένη και ανασφάλιστη εργασία) και ανάλογη εκτόξευση των καθαρών κερδών. Ο Balmès παρουσιάζει ως ενδεικτικό παράδειγμα το εργοστάσιο της γνωστής εταιρείας ηλεκτρονικών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας «Nokia Corporation» στην Κίνα: Κινέζοι εργάτες, Άγγλοι managers (γνωστοί και για το άκαμπτο αποικιοκρατικό τους πνεύμα), Φινλανδοί διευθυντές, γυναίκες (Κινέζες) εργάτριες κι ερευνήτριες, άρρενες διοικητικά και διευθυντικά στελέχη.

Η «Nokia Corporation» είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κινητών τηλεφώνων, παγκοσμίως. Η βάση της βρίσκεται στη Φινλανδία και απασχολεί περίπου 50.000 ανθρώπους σε περισσότερες από 50 χώρες ανά τον πλανήτη. Το ερώτημα το οποίο θέτει ο Thomas Balmès, είναι αν η συγκεκριμένη εταιρεία ενδιαφέρεται περισσότερο για τις συνθήκες στις οποίες εργάζονται χιλιάδες Κινέζες για να παράξουν τα προϊόντα τηλεπικοινωνίας που εμείς οι δυτικοί απολαμβάνουμε ή αν την απασχολεί κυρίως η σπίλωση του ονόματός της για μη ηθική εργατική πολιτική (π.χ. σε περίπτωση που κατηγορηθεί πως αμείβει το εργατικό της προσωπικό με μισθό χαμηλότερο από τον επίσημο κατώτατο κινεζικό).

Στην ταινία δεν παρουσιάζονται σκηνές βάναυσης δουλείας και ωμής βίας, τόσο συνηθισμένες σε πολλές φτωχές χώρες˙ αντί για τις συνήθεις φρικαλεότητες, βλέπουμε μια περισσότερο ύπουλη (και, γι’ αυτό, πιο δυσδιάκριτη) μορφή εκμετάλλευσης. Προσπαθώντας να δείξει υψηλή «εταιρική κοινωνική υπευθυνότητα» (λόγω σχετικών πιέσεων και για να διασκεδάσει πιθανές αρνητικές εντυπώσεις), ο φινλανδικός γίγαντας κινητής τηλεφωνίας, ξεκίνησε να ελέγχει στενότερα τις (ανά την υφήλιο) εταιρείες στις οποίες έχει αναθέσει την παραγωγή των προϊόντων του. Έτσι, η Hanna Kaskinen και η Αγγλίδα Louise Jamison (σύμβουλοι της εταιρείας σε ζητήματα ηθικής), μετέβησαν στην Κίνα για να πραγματοποιήσουν κάτι σαν «ηθική αυτοψία» στο εκεί εργοστάσιο της «Nokia Corporation» και να διαπιστώσουν αν είναι βάσιμες οι καταγγελίες πως τα προϊόντα της «Nokia» είναι «βαμμένα με το αίμα των παιδιών της Ασίας…».

Το εργοστάσιο βρίσκεται στην πόλη Σεντζέν της νότιας Κίνας, είναι γερμανικής ιδιοκτησίας και διευθύνεται από αγγλοκινεζική διαχειριστική ομάδα. Η πρώτη εντύπωση που αποκομίζουν οι δύο γυναίκες, είναι ελπιδοφόρα: ο χώρος δείχνει καθαρός και ασφαλής, ενώ οι εργαζόμενες φαίνονται σχετικά ικανοποιημένες. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις απροσεξίας (π.χ. τοξικά χημικά κοντά σε ποτήρια, σε φλυτζάνια τσαγιού ή σε πόσιμο νερό, καθώς και ο ανεπαρκής αερισμός του βαφείου), αλλά η γενική εικόνα κρίνεται ικανοποιητική. Οι managers παραδέχονται πως οι εργαζόμενοι δεν έχουν συμβόλαια, διότι το εργοστάσιο δεν προσαρμόζεται στους τοπικούς εργασιακούς νόμους κι επικαλούνται τη θεωρία πως οι σχετικοί νόμοι έρχονται σε αντίθεση με τις απαιτήσεις της αγοράς. Όταν η Kaskinen και η Jamison εξετάζουν τις μισθολογικές καταστάσεις της εταιρείας (τα πραγματικά στοιχεία, όχι τα βιβλία που δείχνουν στους κρατικούς ελεγκτές), διαπιστώνουν το εξής τέχνασμα: παρουσιάζουν υπέρογκες υπερωριακές αμοιβές για να αποκρύψουν το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι αμείβονται με αποδοχές χαμηλότερες του νόμιμου κατώτατου ορίου.

Όπως δήλωσε ο σκηνοθέτης σε συνέντευξή του στο B.B.C., «[…] Η Nokia είναι η πιο προσεκτική από τις εταιρείες υψηλής τεχνολογίας: κάθε άτομο που ανήκει στο προσωπικό της, δεσμεύεται από ένα συμφωνητικό μη αποκάλυψης στο οποίο υπάρχει η ρήτρα ότι δεν επιτρέπεται να κάνει λόγο σε κανέναν για την εργάσιμη μέρα – ούτε καν σε μέλη της οικογένειάς τους […] Το εργοστάσιο έμοιαζε με πραγματικό στρατόπεδο: εκεί κοιμούνται, εκεί δουλεύουν. Αυτό είναι σύνηθες στην Κίνα, αλλά για εμάς μοιάζει πολύ με την ιδέα που έχουμε για τη φυλακή […]».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: