Ad noctum

Περί τοκογλυφίας…

adnoctum — Fri, 27 Jan 2012 15:29:00 +0000

With Usura (Canto XLV), του Ezra Weston Loomis Pound

With usura hath no man a house of good stone
each block cut smooth and well fitting that design might cover their face,
with usura
hath no man a painted paradise on his church wall
harpes et luthes
or where virgin receiveth message
and halo projects from incision,
with usura
seeth no man Gonzaga his heirs and his concubines
no picture is made to endure nor to live with
but it is made to sell and sell quickly
with usura, sin against nature,
is thy bread ever more of stale rags
is thy bread dry as paper
with no mountain wheat, no strong flour
with usura the line grows thick
with usura is no clear demarcation
and no man can find site for his dwelling
stone cutter is kept from his stone
weaver is kept from his loom
WITH USURA
wool comes not to market
sheep bringeth no gain with usura
Usura is a murrain, usura
blunteth the needle in the maid’s hand
and stoppeth the spinner’s cunning. Pietro Lombardo
came not by usura
Duccio came not by usura nor Pier della Francesca; Zuan Bellin’ not by usura
nor was “La Calunnia” painted.
Came not by usura Angelico; came not Ambrogio Praedis,
Came no church of cut stone signed: Adamo me fecit.
Not by usura St. Trophime
Not by usura Saint Hilaire,
Usura rusteth the chisel
It rusteth the craft and the craftsman
It gnaweth the thread in the loom
None learneth to weave gold in her pattern;
Azure hath a canker by usura; cramoisi is unbroidered
Emerald findeth no Memling
Usura stayeth the young man’s courting
It hath brought the young bride and her bridegroom
CONTRA NATURAM
They have brought whores for Eleusis
Corpses are set to banquet
at behest of usura.

Με την τοκογλυφία (Άσμα 45), του Ezra Weston Loomis Pound

Με την τοκογλυφία ο άνθρωπος δεν έχει σπίτι γερό
με κάθε πέτρα λαξεμένη και καλά τοποθετημένη
έτσι ώστε ένα σχέδιο να μπορεί να στολίσει την πρόσοψή του,
με την τοκογλυφία
κανείς δεν έχει ζωγραφιστό παράδεισο στον τοίχο του ναού του
άρπες και λαούτα
ή τον ευαγγελισμό της παρθένου
και φωτοστέφανο να προβάλλει απ΄ τη χαραγματιά,
με την τοκογλυφία
κανείς δεν βλέπει τον Gonzaga
με τους διαδόχους και τις παλλακίδες του
κανένας πίνακας δε γίνεται να διαρκέσει ή να ζήσει,
γίνεται μόνο για να πουληθεί,
και μάλιστα γρήγορα,
με την τοκογλυφία, αμάρτημα κατά της φύσης,
είναι το ψωμί σου ακόμα πιο μπαγιάτικο
είναι το ψωμί ξερό σα χαρτί,
χωρίς πληθώρα από σιτάρι, χωρίς σκληρό αλεύρι
με την τοκογλυφία η γραμμή γίνεται παχιά
με την τοκογλυφία δεν υπάρχουν σαφείς διαχωρισμοί
και κανείς δε βρίσκει μέρος για να κατοικήσει.
Ο λιθοξόος απομακρύνεται από την πέτρα του
ο υφαντής απομακρύνεται από τον αργαλειό του
ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΚΟΓΛΥΦΙΑ
δεν έρχεται μαλλί στην αγορά
τα πρόβατα δε φέρνουν κέρδος με την τοκογλυφία.
Η τοκογλυφία είναι μάστιγα , η τοκογλυφία
στομώνει τη βελόνα στο χέρι της κυράς
και βάζει φραγμό στην ικανότητα του υφαντή.
Ο Pietro Lombardo δεν προέκυψε από την τοκογλυφία
Ο Duccio δεν προέκυψε από την τοκογλυφία
ούτε ο Pier della Francesca,
ο Bellini δεν προέκυψε από την τοκογλυφία
ούτε και ζωγραφίστηκε απ’ αυτήν “Η Συκοφαντία”.
Ο Angelico δεν προέκυψε από την τοκογλυφία,
ούτε ο Ambrogio Praedis.
Ουτ΄ εκκλησιά με λαξευμένη πέτρα
και χαραγμένη την επιγραφή “Αδάμ εποίει”.
Ούτε ο St. Trophime από την τοκογλυφία.
Ούτε ο Saint Hilaire από την τοκογλυφία.
Η τοκογλυφία διαβρώνει τη σμίλη .
Διαβρώνει την τέχνη και τον τεχνίτη.
Κατατρώγει το νήμα στον αργαλειό
Καμιά δεν έμαθε να φτιάχνει χρυσοκεντητά
Το γαλανό είναι πληγωμένο από την τοκογλυφία,
και τo άλικο μένει ακέντητο.
Το σμαράγδι δε βρίσκει κανέναν Memling
Η τοκογλυφία σταματά την ερωτοτροπία του νέου
Έφερε ανάμεσα στη νεαρή νύφη και τον άντρα της
ΤΟ ΠΑΡΑ ΦΥΣΙΝ
Έφεραν πόρνες για την Ελευσίνα
Πτώματα στήθηκαν στο συμπόσιο
κατ΄ εντολήν της τοκογλυφίας

Στερνή γνώση…

adnoctum — Mon, 16 Jan 2012 11:41:27 +0000

«Όταν θα έχεις κόψει το τελευταίο δέντρο,
όταν θα έχεις μολύνει το τελευταίο ποτάμι,
όταν θα έχεις φάει το τελευταίο ψάρι,
θα αντιληφθείς ότι το χρήμα δεν είναι βρώσιμο…»

Ρήση των αυτοχθόνων ιθαγενών της αμερικανικής ηπείρου.

Περί ισομοιρίας…

adnoctum — Mon, 09 Jan 2012 11:11:35 +0000

Με πικρή την προίκα που παρέλαβε από το 2011, το νέο έτος προδιαγράφεται μέχρις εξουθενώσεως σκληρό – μια δυστοπία που είμαστε υποχρεωμένοι να τη διασχίσουμε γιατί άλλος δρόμος δεν υπάρχει, ή έτσι τουλάχιστον μας λένε όσοι ξέρουν καλύτερα από μας, όσοι παίζουν στα δάχτυλά τους τα οικονομικά και τη μοίρα μας. Και οι προειδοποιήσεις, ντυμένες το σχήμα των πρωτοχρονιάτικων μηνυμάτων, έπεσαν βροχή. Αίφνης οι πολιτικοί και οικονομικοί μας παράγοντες αποφάσισαν να παραμερίσουν την προσφιλή τους παραμυθητική ρητορική της αισιοδοξίας και να υιοθετήσουν έναν παραινετικού τόνου λόγο που ξεκινάει με αναφορές σε υποχρεωτικές θυσίες και καταλήγει με αναφορές σε αναγκαίες θυσίες˙ το εν τω μεταξύ διάστημα θυσίες περιέχει και αυτό. Εν ονόματι λέει του φωτός που άρχισε ήδη ή θα αρχίσει αύριο – μεθαύριο, μπορεί και το 2020, να φαίνεται στο τέλος του τούνελ. Ένα τέλος που έχει το γνώρισμα του ορίζοντα: απομακρύνεται όσο το πλησιάζουμε. Προφανώς και δεν αφορούν τους πάντες οι θυσίες αυτές. Το ξέραμε από παλιά, το βλέπουμε και τώρα. Μπορεί ο πολιτικός (ή μάλλον ο κομματικός) λόγος να εμφανίζεται όλο και περισσότερο πατριδοκεντρικός («κινδυνεύει η πατρίδα», «να σώσουμε την πατρίδα», «μας καλεί η πατρίδα»), αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα κόμματα αποκήρυξαν τα ιδεολογικά τους γνωρίσματα, αυτά που τα τάσσουν στο πλευρό των μεν κοινωνικών στρωμάτων και τα θέτουν αντίπαλα στα δε. Η πατρίδα, κι αυτό το ξέραμε αλλά το βλέπουμε και τώρα, δεν ήταν και δεν είναι ποτέ μία. Ακόμα και στους μείζονες εθνικούς κινδύνους, και στους κορυφαίους εθνικούς αγώνες, ούτε όλοι κινδύνευαν ούτε όλοι πολεμούσαν. Η «πανεθνική ενότητα» είναι ένα μύθευμα που έρχεται πάντοτε εκ των υστέρων για να καλύψει τους απόντες και τους τρέσαντες. Κάπως έτσι γεμίσαμε αντιστασιακούς είτε μετά τον πόλεμο κατά των Γερμανών είτε μετά τη χουντική επταετία. Όσοι, λοιπόν, αυτόκλητοι κήνσορες εγκαλούν τους υπολοίπους καταλογίζοντάς τους μειωμένο ή κοιμώμενο πατριωτισμό, ας κάνουν τον κόπο να συνυπολογίσουν το εξής απλό: Όπως η πατρίδα δεν είναι μία (αφού αλλιώς την εννοεί ο καθένας, άρα και αλλιώς την υπηρετεί ή την εκμεταλλεύεται), έτσι και ο πατριωτισμός δεν είναι ένας και μοναδικός, με το ίδιο πάντοτε περιεχόμενο. Είναι άλλωστε ιστορικά μαρτυρημένο ότι οι υπερπατριώτες, όσοι ξοδεύουν σε πανηγυρικούς τα επιπόλαια έτσι κι αλλιώς αισθήματά τους, είναι συνήθως οι ευνοημένοι της πατρίδας και οι στυγνοί εκμεταλλευτές του πατριωτισμού. Δεν χρειάζεται να μιλήσει κανείς εδώ για τους μαυραγορίτες της Κατοχής, που αφού λευκάνθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες από το μεταπολεμικό καθεστώς, ανέβηκαν ταχύτατα στα υψηλά της κοινωνικής κλίμακας, χάρη και στην περιουσία που είχαν σχηματίσει αδικώντας, κατέκτησαν πόστα (ή απλώς τα αγόρασαν) και, σιγουρεμένοι πια, βάλθηκαν να διδάσκουν πατριωτισμό σε όσους είχαν όντως πονέσει και ματώσει για τη δόλια την πατρίδα. Και τώρα, τα τελευταία χρόνια δηλαδή, κάτι ανάλογο γίνεται [...] Τίποτα μέχρι στιγμής δεν βεβαιώνει ότι, πρώτον, οι θυσίες αφορούν τους πάντες, δεύτερον, ότι επιβάλλονται αναλογικά (σε αντιστοιχία δηλαδή με τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες του καθενός και τα πραγματικά οφέλη που έχει αντλήσει μέχρι τώρα από την πεφιλημένη πατρίδα, νομίμως ή παράτυπα και καταχρηστικά), και, τρίτον, ότι εντάσσονται σε ένα καλά επεξεργασμένο σχέδιο που κάπου θα οδηγήσει, σε κάτι καλύτερο και δικαιότερο, κι αν όχι αύριο-μεθαύριο, έστω το 2020. […] η κάστα των πολιτικών, καλά αυτοπροστατευόμενη με ποικίλους νόμους και διατάξεις, έχει φροντίσει να πετύχει την αυτοεξαίρεσή της απ’ οποιονδήποτε πιθανό κολασμό. Τα σκάνδαλα ήλθαν και παρήλθαν, μαζί με τη νομότυπη παραγραφή τους, αφήνοντας πίσω τους δυο-τρία εξιλαστήρια θύματα για να σηκώσουν το βαρύτατο φορτίο των ανομημάτων της πολιτικής τάξης ή μάλλον των κομματικών ιερατείων. […] Από τον έλεγχο και την πιθανή τιμωρία έχουν φροντίσει επίσης να αυτοεξαιρεθούν οι οικονομικοί κυρίαρχοι, άνθρωποι ΣΕΒαστοί, που τους ακούς και αυτούς να επιδίδονται σε δακρύβρεκτες ή υφολογικά βίαιες παραινέσεις προς τους υπολοίπους και δεν ξέρεις τι να πρωτοθαυμάσεις: το ύψος του φαρισαϊσμού τους, τον όγκο της έπαρσής τους ή το βάθος της σκέψης και της γνώσης τους, έτσι όπως έχουν μάθει να κλίνουν άψογα το ρήμα «λαμβάνω» σε όλες τις φωνές, τους χρόνους και τις εγκλίσεις, αλλά με το «δίδωμι» έχουν ένα πρόβλημα άλυτο από τα γυμνασιακά τους χρόνια. Και μένουν έτσι προς θυσίαν οι συνήθεις αμνοί. Που ακούνε κι αυτοί γλυκόηχα ψέματα, όπως η Ιφιγένεια μια φορά κι έναν καιρό. Εκείνη την οδηγούσαν τάχα σε γάμο με τον Αχιλλέα, ενώ στους θυσιαζόμενους αμνούς τάζουν δικαιοσύνη και ισομοιρία στα καλά και στα κακά. Κι αν η Ιφιγένεια σώθηκε εντέλει, μεταμορφούμενη σε αρκούδα ή ταύρο, σύμφωνα με ορισμένες μυθολογικές αφηγήσεις, οι αμνοί δεν έχουν τέτοια ελπίδα· δυστυχώς, η ικανότητα της μεταμόρφωσης χάθηκε από τα χρόνια τα παλιά.

Παντελής Mπουκάλας, «Αναζητώντας τη χαμένη ισομοιρία» («Καθημερινή», 07.01.2012, από τη στήλη «Υποθέσεις»).

«Είμαι υπέρμαχος της ισότητας των ευκαιριών, αλλά εντός της ίδιας κοινωνικής τάξης, φυσικά…»
Σκίτσο του Ισπανού Andrés Rábago García (“El Roto”).

Ευτυχές το νέον έτος!!!

adnoctum — Sat, 31 Dec 2011 11:51:49 +0000

Σκίτσο του Ισπανού Andrés Rábago García (“El Roto”).

Υπάρχει ζωή πριν τον θάνατο;

adnoctum — Mon, 19 Dec 2011 12:17:29 +0000

«Η εισβολή του θανάτου στη ζωή μου, με έκανε ικανό να εκφράσω πιο σταθερά την περιφρόνησή μου για την κίβδηλη παρηγοριά της θρησκείας καθώς και την πίστη μου για την κεντρική θέση που κατέχουν η επιστήμη και η λογική…».

Christopher Eric Hitchens (13.04.1949 – 15.12.2011)

Αληθινά ψεύδη…

adnoctum — Sat, 17 Dec 2011 14:06:48 +0000

Η πιο χρήσιμη αλήθεια είναι εκείνη που λέει ο πιο επιδέξιος ψεύτης. Τον δικό του πόλεμο έχει αρχίσει στη Γαλλία ο Φρανκ Λεπάζ, που είναι κάτι ανάμεσα σε θεατρίνο και λαϊκό παιδαγωγό: τον πόλεμο των λέξεων. Όταν οι απολύσεις γίνονται «σχέδια για τη διάσωση της εργασίας», όταν οι τραπεζίτες μασκαρεύονται σε «συνεργάτες» μας από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας, τότε είναι βέβαιο πως χρειαζόμαστε επιτακτικά μια αποτοξίνωση από αυτήν. Και αυτό ακριβώς κάνει εδώ και τέσσερα χρόνια ο Φρανκ Λεπάζ, μαζί με ένα τσούρμο όχι από σαλτιμπάγκους αλλά από λαϊκούς παιδαγωγούς. «Δουλέψαμε πολλά χρόνια στη λαϊκή εκπαίδευση, υποχρεωμένοι να εκπορνευόμαστε σε εκπαιδευτικά προγράμματα προκειμένου να παίρνουμε επιδοτήσεις» λέει στο περιοδικό «Μπάστα». «Ώσπου αποφασίσαμε να τα βροντήξουμε και να κάνουμε αυτό που επιθυμούσαμε πάντα». Τι είναι αυτό; Ένα περιοδεύον εργαστήριο που έχει στόχο να αποτοξινώσει τον λαό από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας. «Λαϊκή εκπαίδευση θα πει να ανακτά κανείς την κριτική γλώσσα και να επινοεί τρόπους αντίστασης στη συμβιβασμένη γλώσσα» λέει ο Φρανκ Λεπάζ. Παραδείγματα; Υπάρχουν πολλά. Εδώ και κάμποσο καιρό, ο καπιταλισμός έχει μετονομαστεί σε «ανάπτυξη», η κυριαρχία σε «συνεργασία», η εκμετάλλευση σε «διαχείριση ανθρώπινων πόρων». «Αυτήν ακριβώς τη γλώσσα πολεμάμε σήμερα» συνεχίζει ο Λεπάζ. «Επειδή δεν είναι ανώδυνη. Αλλάζει βαθιά τον τρόπο που σκεφτόμαστε». Τα τελευταία χρόνια, λέξεις έρχονται και παρέρχονται. Η εξουσία τις αλλάζει σαν πουκάμισα, ιδιαίτερα στα χρόνια της κρίσης. Καθόλου τυχαία. Επειδή ακόμη και το παιχνίδι των λέξεων είναι ένας πόλεμος που εκφράζει σχέσεις ισχύος. Παλιά τους φτωχούς τούς ξέραμε «φτωχούς». Σήμερα έχουν γίνει «λιγότερο προνομιούχοι», σαν να έχουν διατηρήσει μέσα στη φτώχεια τους έστω κάποια προνόμια που, όταν φτιάξουν τα πράγματα, τους περιμένουν στην επόμενη γωνία. Τους ανέργους τούς ξέραμε «ανέργους». Σήμερα έχουν γίνει «απασχολήσιμοι», σαν να είναι δηλαδή η ανεργία τους μια κατάσταση προσωρινή που από στιγμή σε στιγμή θα αλλάξει με την πρώτη ευκαιρία. Και οι γέροι δεν υπάρχουν πια. Έχουν γίνει «τρίτη ηλικία». Στο βιβλίο τους «Το νέο πνεύμα του καπιταλισμού», οι κοινωνιολόγοι Λικ Μπολτανσκί και Ιβ Σιαπέλο παρουσιάζουν τις λέξεις που εμφανίζονται πιο συχνά στα εγχειρίδια της διοίκησης επιχειρήσεων. Πριν από 50 χρόνια ήταν η λέξη «ιεραρχία». Σήμερα αυτή η λέξη έχει εξαφανιστεί. Έχει αντικατασταθεί από άλλες: συμμετοχή, συναγωνισμός, συνεργασία. «Πρόκειται για μια πλημμυρίδα από ευφημισμούς» λέει ο παιδαγωγός Φιλίπ Μαρκ. «Αποδυναμώνουν μια κοινωνική πραγματικότητα για να μας την παρουσιάσουν λιγότερο βίαιη». Οι τοκογλύφοι έγιναν «δανειστές». Και οι υπανάπτυκτες χώρες που ξέραμε έγιναν «αναπτυσσόμενες», αλλά παρ’ όλη τη λεπτότητα του νέου όρου οι ανεπτυγμένες δεν έπαψαν να τις καταληστεύουν, αποκρύπτοντας πίσω από τον κομψό όρο «πλεονάσματα» το προϊόν της ληστείας τους. Όσο πιο πολύ θα αποτοξινώνονται οι άνθρωποι από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας τόσο πιο πολύ θα νιώθουν την ανάγκη να της αντισταθούν.

Ρούσσος Βρανάς, από τη στήλη «Δρόμοι» («Τα Νέα», Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου 2011).

Διαρκές Σχεδίασμα…

adnoctum — Wed, 14 Dec 2011 14:48:33 +0000

Μητέρα, μεγαλόψυχη στον πόνο και στη δόξα,

κι αν στο κρυφό μυστήριο ζούν πάντα τα παιδιά σου

με λογισμό και μ’ όνειρο, τι χάρ’ έχουν τα μάτια,

τα μάτια τούτα, να σ’ ιδούν μες στο πανέρμο δάσος,

που ξάφνου σου τριγύρισε τ’ αθάνατα ποδάρια

(κοίτα) με φύλλα της Λαμπρής, με φύλλα τού Βαϊώνε!

Το θεϊκό σου πάτημα δεν άκουσα, δεν είδα·

ατάραχη σαν ουρανός μ’ όλα τα κάλλη πόχει,

που μέρη τόσα φαίνονται καί μέρη ‘ναι κρυμμένα!

Αλλά, Θεά, δεν ημπορώ ν’ ακούσω τη φωνή σου,

κι ευθύς εγώ τ’ ελληνικού κόσμου να τη χαρίσω;

Δόξα ‘χ’ η μαύρη πέτρα του καί το ξερό χορτάρι.

Διονύσιος Σολωμός, «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» (Γ’ Σχεδίασμα, I)

Το μέλλον…

adnoctum — Wed, 30 Nov 2011 18:01:41 +0000

- Πιστεύω πως το μέλλον έχει ήδη φτάσει.

- Γιατί;

- Διότι προς τα εμπρός δεν φαίνεται τίποτα.

Σκίτσο του Αργεντινού Bernardo Erlich.

Αγώνας άγονος…

adnoctum — Sat, 26 Nov 2011 13:55:13 +0000

- Όσο περισσότερο κοπιάζω, τόσο περισσότερο βυθίζομαι…

- Παράτησε το σκάψιμο!

Σκίτσο του Ισπανού Andrés Rábago García (“El Roto”).

Χρόνια Προσκυνήματος…

adnoctum — Wed, 16 Nov 2011 15:38:38 +0000

Zarándokévek (γαλλιστί: Années de Pèlerinage, ελληνιστί: Χρόνια Προσκυνήματος): έργο του Ούγγρου μουσουργού και πιανίστα Ferenc Liszt (1811-1886), αποτελούμενο από τρεις σουίτες (S.160, S.161, S.163) για πιάνο.

Πρώτος χρόνος: Ελβετία (Suite 160), στο πιάνο οAlfred Brendel.

Τα μέρη:

1. Chapelle de Guillaume Tell, 2. Au lac de Wallenstadt, 3. Pastorale, 4. Au bord d’une source 5. Orage 6. Vallèe d’Obermann 7. Eglogue 8. Le mal du pays 9. Les cloches de Genève

Δεύτερος χρόνος: Ιταλία (Suite 161), στο πιάνο ο Alfred Brendel.

Τα μέρη:

1. Sposalizio, 2. Il Penseroso, 3. Canzonetta del Salvator Rosa, 4. Sonetto 47 del Petrarca, 5. Sonetto 104 del Petrarca, 6. Sonetto 123 del Petrarca, 7. Après une lecture du Dante (Fantasia quasi Sonata)